Το τέλος του παιχνιδιού και η Φάρσα.

Η Ρένα και η Τίτι πιάνουν δουλειά. Επιλέγουν ονόματα της τύχης και του χρυσού οδηγού και αρχίζουν τα τηλέφωνα. Είναι ο Χαμ και ο Κλοβ αλλιώς. Στην προκειμένη περίπτωση, το τέλος του παιχνιδιού μόλις αρχίζει ως μια ασφυκτική Φάρσα. Δύο γυναικείες φωνές συνταράσσουν τις τηλεφωνικές γραμμές και «ομιλούν» το μανιφέστο. Ciao Bella, Bella ciao...μέσα από απανωτές κλήσεις, το «εγώ» χτίζει προσωπικότητα, ένα τείχος προστασίας και σπονδυλωτής περηφάνιας. Αδειάζει ο καθωσπρεπισμός. Καθώς ο άλλος, ενίοτε ένας άντρας μακροσκελούς επωνύμου, δεν είναι εκεί. Είναι φαντασματικά παρών. Όπως ο Μαγκρίτ. Αναγκαίο δεν υπάρχει. Δεν χρειάζεται να αποδειχτεί τίποτε. Αρκεί η επινόηση, η οποία δίνει μια νέα ώθηση στην τηλεφωνική συναλλαγή και ως εκ τούτου υπερπηδά τα κενά της γραμμής. Αυτό το επινοημένο παιχνίδι, αυθορμησίας και άκρατης τρέλας, όμως, δεν είναι τωρινό. Η σκούφια του κρατά από το 1982. Αν γραφόταν, με σημερινά δεδομένα, στη σύγχρονη εποχή των χρυσών σκούφων, η Ρένα και η Τίτι δεν θα είχαν δουλειά. Απλώς επειδή έχουμε κινητά, ίντερνετ, τηλεοπτικά μαγειρεία και πολυπράγμονα αισθήματα. Κι όμως, αυτό το βιβλίο που πάτησε τα τριάντα, είναι πιο ανταγωνιστικό –και “αγωνιστικό”-από άλλα που γράφονται σήμερα. Προφανώς καθόλου τυχαία. Για την εποχή που γράφτηκε, ο συγγραφικός γύρος της Φάρσας σε 180-190 ημέρες ήταν πρωτοποριακός και ιδιαίτερος. Τούτο καθίσταται εμφανές και προς το τέλος του μυθιστορήματος, όπου η έξαρση του εθνοκεντρισμού καυτηριάζεται ασύστολα. Στο κρεσέντο μάλιστα αυτής της σατιρικής διάθεσης, ο εθνοκεντρισμός και η αγάπη στο έθνος αντιπαραβάλλονται στην έξαρση της σεξουαλικότητας και του οργασμού. Εν αρχή ην σώμα. Ούτε λόγος ούτε μπόγος. Αποποιούμενες τα χρέη νοικοκυράς, η Ρένα και η Τίτι αποτελούν παραδείγματα γυναικείας χειραφέτησης, πορείας προς τα μπρος και όχι προς τα πίσω, σε καθιερωμένα και στερεότυπα, σε κάδρα με συγγενείς και οικογενειακές συναθροίσεις, μια Κυριακή ξεχαρβαλωμένη, λίγο μετά τις έξι και πριν από τις οχτώ. Εδώ, δεν υπάρχουν ωράρια, τυπολατρικά θέματα, ούτε διδακτικό ύφος. Όλα ρέουν ελεύθερα έναντι της σοβαροφάνειας. Αν πέθαιναν, οι δυο φίλες θα πέθαιναν γελώντας. Αν και αρχικά περίμενα περισσότερα δαιδαλώδη παιχνίδια από τη ‘Φάρσα’, καθώς η γραφή της Έρσης Σωτηροπούλου είναι συγχρόνως πηγαία και εναλλάσσουσα, εν τούτοις αδιαμφισβήτητο είναι ότι αποτελεί «ένα σπάνιο παράδειγμα χιούμορ με τεχνική στη λογοτεχνία μας», όπως γράφει και ο Νάνος Βαλαωρίτης στη δεύτερη και πιο πρόσφατη, εισαγωγή του βιβλίου των εκδόσεων Πατάκη.

("Διαβάζω" Ιανουαρίου 2011, τεύχος 514)

Έρση Σωτηροπούλου Η Φάρσα, εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2010

*Η δημοσίευση είναι για το Στάθη, τη Μαρία και το Μπάμπη.

O Ιβάν Γκρουμπάνοφ στο ΕΜΣΤ στις 19.00, 13/1

Oμιλία του Ιβάν Γκρουμπάνοφ για το έργο του στο πλαίσιο της έκθεσης Τέχνης Πολιτική, την Πέμπτη 13 Ιανουαρίου, στις 19.00

Στο πλαίσιο των συναντήσεων με καλλιτέχνες από μητροπολιτικά κέντρα και περιφέρειες, που έχουν προγραμματιστεί με αφορμή την έκθεση Τέχνης Πολιτική (επιμέλεια Άννα Καφέτση), ο καλλιτέχνης Ιβάν Γκρουμπάνοφ θα μιλήσει για το έργο του την Πέμπτη 13 Ιανουαρίου, στις 19.00.



Το κοινό θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει το έργο του διεθνούς Σέρβου καλλιτέχνη, ο οποίος συμμετέχει στην μεγάλη έκθεση του ΕΜΣΤ μέσα από την προβολή διαφανειών με τίτλο Visitor [Επισκέπτης], 2002 -2003.

*Το θέμα

Το 2002 ξεκίνησε η δίκη του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης. Το διάστημα αυτό ο Γκρουμπάνοφ ήταν φοιτητής ακόμα στη Rijksacademie στο Άμστερνταμ. Για τα επόμενα δύο χρόνια, ο καλλιτέχνης επισκεπτόταν τακτικά το δικαστήριο, δημιουργώντας ένα μεγάλο αριθμό σχεδίων που αποτύπωναν την εξέλιξη της δίκης, τους πρωταγωνιστές και την ψυχοσύνθεσή τους. Όπως αναφέρει στον κατάλογο η Διευθύντρια του ΕΜΣΤ κ. Άννα Καφέτση, «Τα όρια μεταξύ ενός πολιτικού γεγονότος και της αναπαράστασής του δοκιμάζονται … στο έργο του Ιβάν Γκρουμπάνοφ Επισκέπτης (2002-2003), μέσα από το συσχετισμό της επίσημης με την προσωπική ιστορία. Αποτελείται από άμεσες σχεδιαστικές μαρτυρίες που δημιούργησε κρυφά ο ίδιος ο καλλιτέχνης, παρακολουθώντας ως παρατηρητής την επί διετία διεξαγωγή της δίκης του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς στο δικαστήριο της Χάγης. Το πρωτογενές υλικό υποβάλλεται σε διαδοχικές μεταφράσεις, από το σχέδιο στη φωτογραφική διαφάνεια και στην προβολή διαφανειών εν χρόνω, προκειμένου να προσδώσει στο ιστορικό γεγονός έναν αμφίσημο μυθοπλαστικό χαρακτήρα».

*Βιογραφικό του καλλιτέχνη

Ο Ιβάν Γκρουμπάνοφ γεννήθηκε το 1976 στο Βελιγράδι. Σπούδασε ζωγραφική στη Σχολή Καλών Τεχνών του Βελιγραδίου (1996-2001), έκανε δύο χρόνια residency στη Rijksakademie van beeldende kunsten στο Άμστερνταμ (2002-2003) και ένα χρόνο στo Delfina Studio στο Λονδίνο (2005-2006). Δουλεύει με ένα ευρύ φάσμα καλλιτεχνικών μορφών και μέσων, όπως είναι η video art, η φωτογραφία, η net art, οι εγκαταστάσεις, οι δημιουργία αφισών και κόμικς.
Στο έργο του ο καλλιτέχνης εξετάζει την ιστορία και το ρόλο της μνήμης σε συλλογικό και προσωπικό επίπεδο, καταγράφοντας και ερμηνεύοντας πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα του πρόσφατου παρελθόντος. Ανήκει στη γενιά των νέων Σέρβων καλλιτεχνών που μεγάλωσαν σε μια αυστηρή κοινωνία και εναντιώθηκαν στο καθεστώτος του Μιλόσεβιτς, απαιτώντας ελευθερία έκφρασης, ανοικτή επικοινωνία με τον κόσμο, καθώς και τη δυνατότητα για νέους πειραματισμούς στις εικαστικές τέχνες.

Έχει συμμετάσχει σε πολλές ατομικές εκθέσεις μεταξύ των οποίων στο MUSAC, LABORATORIO 987 στη Λεόν στην Ισπανία (2008), στη KCB Gallery στο Βελιγράδι (2007), στη Nougueras Blanchard Gallery στη Βαρκελώνη (2006), στο Stroom στη Χάγη και στο Salon of the Museum of Contemporary Art στο Βελιγράδι (2005) καθώς και σε ομαδικές, όπως στο Witte de With στην Ολλανδία, στο Apex Art στη Νέα Υόρκη, (2010), στο COURTISANE FESTIVAL, στο Γκεντ, στην 28η Μπιενάλε Γραφικών Τεχνών στη Λουμπλιάνα (2009), στη Kunsthalle Bern στη Βέρνη, στο IASPIS, στη Στοκχόλμη (2008) και αλλού. Το 2007 συμμετείχε στη 10η Μπιενάλε της Κωνσταντινούπολης.

Εκπροσωπείται από τη Loock Galerie στο Βερολίνο. Ζει και εργάζεται στο Βελιγράδι.


Θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό. H εκδήλωση θα διαρκέσει 75’.

Θα υπάρχει ταυτόχρονη μετάφραση.

Είσοδος ελεύθερη

Ώρες λειτουργίας της έκθεσης
Τρίτη - Κυριακή: 11.00 – 19.00
Πέμπτη: 11.00 – 22.00
Δευτέρα: κλειστά

Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης
Κτίριο Ωδείου Αθηνών, Βασ. Γεωργίου Β’ 17 -19 & Ρηγίλλης, Αθήνα, 10675
Τηλέφωνα: 210 92.42.111 – 3

Fax: 210 92.45.200

protocol@emst.gr, pressoffice@emst.gr
www.emst.gr, http://fixit-emst.blogspot.com

κι από μένα, ένα extra tip:
http://www.shiftyparadigms.org/fiction.htm
http://www.shiftyparadigms.org/ivan_grubanov.html

Στο Μουσείο Μπενάκη, Κουμπάρη 1, 18-20.00, 12/1

Εκδήλωση-Ομιλία από τις εκδόσεις Πόλις στις 13/1

Ευτυχισμένο το 2011 με εστία, όραμα και εστίαση

Λίγο ακόμα και

Ενώ είμαι προσηλωμένη σε ένα κείμενο, το λεωφορείο συνεχίζει ολοταχώς, όλο και βαθύτερα στο σκοτάδι της πόλης, δεν φαίνεται ψεγάδι, ώσπου ο οδηγός βγαίνει ξανά εμπρός στα φώτα της κεντρικής λεωφόρου, και τότε, από πίσω μου ακριβώς, μια παιδική φωνή ακούγεται χαρούμενα που αναγνώρισε μόλις το σημείο κοντά στο μικρό πάρκο, εδώ είναι, αύριο σε εκείνο το μέρος θα έρθουν οι τρεις τους, θα παίξουν με το μπαμπά, λέει στον πιτσιρικά η μαμά του, θα δουν τα «μπουμ-μπουμ», πολλά βεγγαλικά και πολλά «θα», πολλά πυροτεχνήματα για το καλό, το καλό του νέου έτους, ψηλά και ακόμη ψηλότερα και μετά πτώση ξανά στο σκοτάδι, κρότος και λάμψη, λάμψη και κρότος, μια ιστορία πρωτοχρονιάτικη, ένα πρωτοχρονιάτικο αστείο, για το καλό βέβαια και μόνο του 2011, την ώρα που ο κόσμος υπόσχεται πολύχρωμος στο νέο έτος, ότι θα φτάσει ψηλότερα και ακόμη παραπέρα, δυνατός, στα πόδια του, ψηλός, αγέρωχος, με το βλέμμα στον ουρανό, περήφανος, εντυπωσιασμένος, την ίδια ώρα τη συμμετοχή στην ηχηρή ειρήνη του κόσμου κάποιο άλλο τέλος θα μπορούσε να είχε σφραγίσει, ακριβώς επειδή παραφυλάει, στα αποσιωπητικά και πίσω από την πλάτη του μικρού που αμέριμνος θαυμάζει τα πυροτεχνήματα, μια μέρα κι αυτός θα θελήσει να ρίξει από ένα, για το καλό, για πλάκα με τους φίλους του, για να θυμηθεί τον ήχο που άκουγε τότε, παρέα με τους γονείς του, και θα το κάνει ίσως από ψηλά, από ένα μπαλκόνι, ή πάλι στα χαμηλά, μπροστά από την είσοδο μιας πολυκατοικίας, ρωτώντας ύστερα στα σκαστά, αν ακούστηκε, προπαντός αυτό, ακούστηκε, και το φρενάρισμα, και το μηχανάκι που κόλλησε πίσω από το αυτοκίνητο, στην αρχή το μυαλό πήγε στην εξάτμιση, μετά σε κάποιο λάστιχο, ακόμη κανείς δεν είχε δει τη δεξιά λαμαρίνα, ο θόρυβος ήταν ισχυρός και όλοι βγήκαν έξω αλλά φυσικά μεταξύ τους γείτονες, ποιος να δει κάτι, κανείς δεν είδε τίποτε, κανενός ο νους δεν έφτασε μέχρι εκεί, δεν χώρεσε τη βλακεία, ούτε το γέλιο που μπορεί κάποιος να κάνει ρίχνοντας αυτό, ένα «αθώο δυναμιτάκι» ήταν μόνο, το απομεσήμερο, κατά το έθιμο, κάποιοι παίζουν με το έθιμο και τα χέρια τους χρόνια τώρα, εθιμοτυπικά, μα αν έπεφταν γυαλιά στο πρόσωπο, από του κανενός τη ρίψη, αν το δυναμιτάκι έπιανε τόπο πιο μπροστά, αντί για κάτω δεξιά, τώρα παράλληλα, με αυτήν την ένδοξη πρωτοχρονιά, μερικοί θα προσηλωνόμασταν στη σκιά, σε ένα κακέκτυπο νέο έτος, έτσι από ένα ανθρώπινο λάθος, ή ενδεχόμενο πάθος, στο τμήμα φυσικά δεν γνωρίζουν πού να ψάξουν, τον κρότο κατάπιε η γη και ζημιά καμιά, μα έλα που τώρα σκέφτομαι εκείνο το άγνωστο παιδί, που σύντομα θα βλέπει τα μπουμ-μπουμ χωρίς να συνειδητοποιεί ότι χέρια παίζουν με το θάνατο, ενώ φωνές μοιράζονται μια πρωτοχρονιά του ύψους και του βάθους, των βεγγαλικών και της βλακείας, όσο γονείς των σίριαλ ευθύνη και κρίση δεν έχουν μάλλον συνειδητοποιήσει τι ακριβώς σημαίνουν.


*Πρωτοχρονιάτικη λεζάντα: το φυτό έφαγε τη γάτα ή η γάτα το φυτό;

2011 πλησίον: Η θεά Τύχη και το ταχυδρομείο.

Να δίνουμε βάση στο ρου της ιστορίας, είπε η Τίνα. Να ρισκάρουμε για το ρου της ιστορίας, είπε η Λέτα. Κι έκτοτε, τις φωνάζουν, όλοι, η ρουτίνα και η ρουλέτα. Με αυτό το διπλό «ρου», ρουτίνας και ρουλέτας, προχωρούμε στο 2011. Ο Άγιος Βασίλης αναμένεται. Την παραμονή Πρωτοχρονιάς, πρέπει όλοι οι υπάλληλοι της πόλης να έχουν κάτι να κάνουν τη μοναξιά τους. Από τον υπάλληλο της τύχης(λαχειοπώλη) έως του καθαρισμού (σκουπιδιάρη). 2011 πλησίον, το όνειρο, που είδα, έχει γούστο. Περπατούσα στην οδό Βασίλη. Στου ‘Αγίου’ Βασίλη την οδό υποθέτω ότι βρισκόμουν. ‘Ποιητικό’ γαρ το όνειρο, δεν ‘αναλύει’. Και ‘γιάειντα’ να αναλύσουμε; Ηλιοφάνεια al dente, κόκκινη ελαφρώς μύτη, γρήγορο βάδισμα. Η σιγουριά σκαρώνεται. Αυτοπεποίθηση, το γέρμα της τύχης, στα μαλλιά μας. Το τελικό κλείσιμο, του 2010, πρέπει να έχει κάτι από σιγουριά, να είναι συμβατό με τα θέλω μας.

Σιγουριά σημαίνει ανάγνωση. Βρίσκω βιβλία παλιά, μυθιστορήματα και διηγήματα, όπως Τον Ξένο του Καμύ, Την Πρώτη Αγάπη του Κονδυλάκη. Διαβάζω την Κρητική διάλεκτο, με τα ‘είντα’ και ‘γιάειντα’, τις κουζουλάδες και τις πυρωμάδες… Σιγουριά σημαίνει επανάληψη. Στέλνω άρον άρον ένα κείμενο με το ταχυδρομείο. Στο σημείο που κολλώ γραμματόσημα, ένας μικρός με λαχεία πείθει την υπάλληλο και του αγοράζει ένα. 8 ευρώ κάνει το λαχείο. Τόσο περίπου πλήρωσα και εγώ αλλά για κάτι πραγματικό. Άφησα την τύχη να πάει χαμένη. Δεν αγόρασα λαχείο για φέτος. Όμως, πρόσεξα ότι στα λαχεία του μικρού εικονιζόταν ένα γυναικείο πρόσωπο. Ήταν της θεάς Τύχης. Το ίδιο ακριβώς πρόσωπο εικονίζεται σε μια καρτ-ποστάλ που είχα αγοράσει εδώ και χρόνια, σε μια εκδρομή του γυμνασίου, αν καλοθυμάμαι. Βρήκα την κάρτα τυχαία, πριν από λίγες μέρες, συγυρίζοντας τα συρτάρια μου. Κοίτα που είχα την τύχη, χρόνια τώρα, και μάλιστα καταχωνιασμένη…

2011: με υγεία και τύχη, καταχωνιασμένη και στ’ αζήτητα, αρκεί τουλάχιστον να υπάρχει!